On Wednesday, December 3, 2025, the Lebanese French University organized a specialized legal workshop presented by **Dr. Karzan Faqi Khalil Karim**, titled **”New Amendments to the Iraqi Personal Status Law: An Analytical Study of their Legal and Jurisprudential Effects.”**
The workshop analyzed and critiqued the amendments voted on by the Iraqi Council of Representatives in its session on January 21, 2025, which entered into force in February of the same year. Dr. Karzan reviewed the political and legal contexts accompanying the law’s approval as part of a political deal that included the General Amnesty and Property Restitution laws.
**Duality of the Legal System**
The lecturer explained that the new amendments created a fundamental shift by introducing a “dual legal system” allowing spouses to choose the sect governing their family relations. He noted that the effective Law No. 188 of 1959 was originally based on commonalities in Islamic Sharia (Jaafari and Hanafi jurisprudence), and no real Sharia-based issues appeared during its years of application.
**Constitutional Violations and Separation of Powers**
The workshop focused on the constitutional issues of the amendment. Dr. Karzan indicated that the new texts may conflict with Article 14 of the Constitution regarding the equality of Iraqis before the law. Furthermore, they violate the principle of separation of powers (Article 47) by granting legislative and regulatory powers in family matters to non-judicial bodies (Endowment Offices), which constitutes an encroachment on judicial and legislative authority.
**Social Impacts and Rights of Women and Children**
Dr. Karzan concluded the workshop by emphasizing that high divorce rates in Iraq cannot be solved by changing legal texts, but by addressing real economic and social causes. He called for a comprehensive national dialogue to ensure the community remains unified, stressing that any legal amendment must aim to bridge gaps and achieve balance, rather than creating new legal and social crises.
**زانکۆی لوبنانی فەڕەنسی وۆركشۆپێک سازدەکات بۆ تاوتوێکردنی کاریگەرییە یاساییەکانی هەمواری یاسای باری کەسی عێراقی**
ڕۆژی چوارشەممە ڕێکەوتی ٣ی کانونی یەکەمی ٢٠٢٥، زانکۆی لوبنانی فەڕەنسی وۆركشۆپێکی یاسایی تایبەتمەندی ڕێکخست کە لەلایەن **دکتۆر کارزان فەقی خەلیل کەریم**ـەوە پێشکەشکرا، لەژێر ناونیشانی: **”هەمواری نوێی یاسای باری کەسی عێراقی: توێژینەوەیەکی شیکاری بۆ کاریگەرییە یاسایی و فیقهییەکانی”**.
وۆركشۆپەکە بە شیکردنەوە و ڕەخنەگرتن تیشکی خستە سەر ئەو هەموارانەی کە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە دانیشتنی ٢١ی کانونی دووەمی ٢٠٢٥ دەنگی لەسەر دا و لە مانگی شوباتی هەمان ساڵدا چووە بواری جێبەجێکردنەوە. تێیدا دکتۆر “کارزان” باسی لەو بارودۆخە سیاسی و یاساییە کرد کە هاوکات بوو لەگەڵ پەسەندکردنی یاساکە لە چوارچێوەی سەفقەیەکی سیاسی کە یاساکانی لێبوردنی گشتی و گەڕاندنەوەی موڵک و ماڵی لەخۆگرتبوو.
**دووفاقیی سیستەمی یاسایی**
پێشکەشکار ڕوونی کردەوە کە هەموارە نوێیەکان گۆڕانکارییەکی جەوهەرییان دروستکردووە لە ڕێگەی هێنانەکایەی “سیستەمێکی یاسایی دووفاقی” کە ڕێگە بە هاوسەران دەدات ئەو مەزهەبە هەڵبژێرن کە پەیوەندییە خێزانییەکانیان ڕێکدەخات. ئاماژەی بەوەشدا کە یاسای بەرکار ژمارە ١٨٨ی ساڵی ١٩٥٩ لە بنەڕەتدا پشت بە هاوبەشەکانی شەریعەتی ئیسلامی (فیقهی جەعفەری و حەنەفی) دەبەستێت، و لە ماوەی ساڵانی جێبەجێکردنیدا کێشەی شەرعیی ڕاستەقینەی لێ نەکەوتووەتەوە.
**سەرپێچییە دەستوورییەکان و پرەنسیپی جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان**
وۆركشۆپەکە جەختی لەسەر کێشە دەستوورییەکانی هەموارەکە کردەوە، و دکتۆر کارزان ڕوونی کردەوە کە دەقە نوێیەکان ڕەنگە ناکۆک بن لەگەڵ ماددەی (١٤)ی دەستوور تایبەت بە یەکسانیی عێراقییەکان لەبەردەم یاسادا، و هەروەها دژی پرەنسیپی جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکانن (ماددەی ٤٧) لە ڕێگەی پێدانی دەسەڵاتی یاسادانان و ڕێکخستن لە پرسەکانی خێزاندا بە لایەنی نا قەزایی (دیوانی ئەوقاف)، کە ئەمەش بە دەستدرێژی بۆ سەر دەسەڵاتی دادوەری و یاسادانان دادەنرێت.
**کاریگەرییە کۆمەڵایەتییەکان و مافەکانی ژنان و منداڵان**
لە کۆتاییدا دکتۆر کارزان کۆتایی بە وۆركشۆپەکە هێنا بە جەختکردنەوە لەوەی کە بەرزبوونەوەی ڕێژەی جیابوونەوە (تەڵاق) لە عێراق بە گۆڕینی دەقە یاساییەکان چارەسەر ناکرێت، بەڵکو بە چارەسەرکردنی هۆکارە ئابووری و کۆمەڵایەتییە ڕاستەقینەکان دەبێت. هەروەها داوای کرد کە پێویستە گفتوگۆیەکی نیشتمانی گشتگیر بکرێت بۆ زامنکردنی پاراستنی یەکڕیزی کۆمەڵگا، و جەختی کردەوە کە هەر هەموارێکی یاسایی دەبێت ئامانجی پڕکردنەوەی کەلێنەکان و بەدیهێنانی هاوسەنگی بێت، نەک دروستکردنی قەیرانی یاسایی و کۆمەڵایەتی نوێ.
